Mikroorganizmlar noyob to'plami

Noyob obyekt – Mikroorganizmlar kolleksiyasi – bu Respublikadagi yagona patogen bo‘lmagan mikroorganizmlar (bakteriyalar, mikroskopik zamburug‘lar, aktinomitsetlar va xamirturushlar) saqlanadigan ombor bo‘lib, ilmiy va amaliy qiymatga ega bir qator noyob madaniyatlarni o‘z ichiga oladi. Hozirgi vaqtda O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Mikrobiologiya Institutidagi mikroorganizmlar kolleksiyasida 2800 dan ortiq shtamm mavjud. Saqlanayotgan mikroorganizmlar O‘zbekistondagi mikroorganizmlarning to‘liq xilma-xilligini aks ettiradi.

Kolleksiya 40 yil davomida institut tomonidan O‘zbekiston mikroblar xilma-xilligini kompleks o‘rganish va saqlash, mavjud holatni baholash hamda sanoat uchun muhim mikroorganizmlar madaniyatlaridan barqaror foydalanish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqish asosida yaratilgan va hozirgi kunda yangi turlar bilan to‘ldirilmoqda.

Kolleksiya milliy meros va ijtimoiy ahamiyatga ega obyekt hisoblanadi. Saqlanayotgan madaniyatlarning ko‘plari biotexnologik potentsialga ega bo‘lib, xalq xo‘jaligida talabga ega, biotexnologik ishlab chiqarishda va ilmiy-tadqiqot ishlarida foydalaniladi.

Kolleksiyani saqlash va qo‘llab-quvvatlash ishlari O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Mikrobiologiya Institutining Mikroorganizmlar Kolleksiyasi laboratoriyasi tomonidan amalga oshiriladi.

Mikroorganizmlar kolleksiyasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

1. Patogen bo‘lmagan va hayvonlar uchun karantin bo‘lmagan mikroorganizmlarni tabiat yoki ishlab chiqarish ekotizimlaridan ajratib olish, ularning sanoat potentsialini hisobga olgan holda resurslarini to‘plash va barqaror rivojlantirish orqali kolleksiya fondini shakllantirish.

2. Mikroorganizmlarning madaniyatlarini kafolatli saqlashga joylashtirish, shuningdek, intellektual mulkni himoya qilish maqsadida shtammlarni patentli depozitga kiritish.

3. Saqlanayotgan mikroorganizmlar madaniyatlarining uzoq muddatli tirikligi va genetik barqarorligini optimal saqlash sharoitlaridan foydalanish orqali ta’minlash.

4. Kolleksiya ma’lumotlar bazasini yaratish, KM Uzda saqlanayotgan madaniyatlar kataloglarini shakllantirish va yagona, oson kirish mumkin bo‘lgan axborot tarmog‘ini yaratish.

5. Mikroorganizmlarning genetik resurslarini saqlash, ularning biologik xilma-xilligini himoya qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha davlat siyosatini shakllantirish uchun O‘zbekiston Respublikasi hukumat idoralariga zarur ma’lumotlarni yig‘ish va taqdim etish.

6. Kolleksiya shtammlarini saqlash sharoitlarini optimallashtirish, ularni o‘rganish va turli sanoat tarmoqlari hamda qishloq xo‘jaligida samarali foydalanish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish. Kolleksiyada mavjud mikroorganizmlar shtammlaridan foydalanish va ularni biotexnologik ishlab chiqarish hamda ilmiy-analitik tadqiqotlar ehtiyojlari uchun ta’minlash; yangi mikrobiy biopreparatlar yaratish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini olib borish; sanoat mikroorganizmlarining kolleksiya madaniyatlarini hisobga olish va biologik xavfsizligini ta’minlash orqali Mikrobiologiya Institutida, shuningdek boshqa ilmiy institutlar va ta’lim muassasalarida tajriba, fundamental va amaliy tadqiqotlarni olib borish darajasini oshirish; boshqa tashkilotlar bilan ilmiy-texnik hamkorlik shartnomalari va xizmat ko‘rsatish shartnomalari doirasida amalga oshiriladi.