Sanoat mikrobiologiyasi laboratoriyasi
Texnik mikrobiologiya laboratoriyasi oziq-ovqat, yengil va neft sanoatining asosiy tarmoqlari mikrobiologiyasi muammolari bilan shug’ullanuvchi mustaqil tarkibiy bo’linma sifatida 1965 yilda tashkil etilgan bo’lib, O'zbekistonda texnik mikrobiologiya bo’yicha barcha tadqiqotlarni muvofiqlashtiradi. Laboratoriyaning ilmiy yo'nalishi - mikroorganizmlarning hayotiy faoliyatini tartibga solish tamoyillarini ishlab chiqish bir qator aniq xalq xo'jaligi muammolarini hal qilishga qaratilgan.
Laboratoriya tadqiqotining asosiy obektlari bakteriyalar va achitqi mikroorganizmlaridir (patogen bo'lmagan).
Laboratoriya "O’simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarning bioxilma-xilligini o'rganish bo'yicha Milliy dastur"ni ishlab chiqishda, O'zbekiston mikroorganizmlari ma'lumotlar bazasini to'ldirishda, undan oziq-ovqat sanoatining 5 ta tarmog’ida, shuningdek, mikrobiologiya sanoatida foydalanish mumkin bo'lgan ishlarda ishtirok etadi.
Laboratoriya neft konlari quvurlarining mikrobiologik korroziyasi bo'yicha amaliy tadqiqotlari bilan mamlakatimiz neft sanoatiga amaliy hissa qo'shadi, korroziyaga qarshi yangi ingibitorlarni sintez qilish usullarini ishlab chiqishda ishtirok etadi.
Laboratoriyaning asosiy ilmiy tadqiqot yo'nalishlari:
Markaziy Osiyo hududi achitqilarining ikki fiziologik guruh mikroorganizmlari bioxilmaxilligini o'rganish laboratoriyaning maqsadi hisoblanadi. Bakteriyalar, dominantlik qiluvchi, spora hosil qiluvchi va asporogen achitqi turlarining taksonomik tavsifi ham shular jumlasidandir. Gaz, gazokondensat, neft tashishda qo'llaniladigan metall konstruktorlarining mikrobiologik korroziyasiga olib keluvchi manbalar va ularning sabablari to'g'risida tadqiqotlar o'tkazish. Bioemulgatorlar, neft va neft mahsulotlari destruktorlarini ishlab chiqish.
• Kolleksion baza asosida xalq xo'jaligining amaliy sohalari uchun amaliy nuqtai nazardan yuqori qiymatga ega bo'lgan yangi biotexnologik mikroorganizmlarni yaratish;
• Mikroorganizmlar mavjud to'plamlarini ishlatish sharoitlarini yaxshilash va kengaytirish;
• Zamonaviy fizik-kimyoviy va mikrobiologik jihozlar bilan ishlashda amaliy bilim va ko'nikmalarga ega bo'lgan mutaxassislarni tayyorlash;
• Innovatsion g'oyalarni ishlab chiqish va ularni xalq xo'jaligi amaliyotiga joriy qilish;
• Mikrobiologik sanoatning mavjud texnologiyalarini zamoniylashtirish bo'yicha xizmat ko'rsatish;
• Rejalashtirilayotgan tadqiqotlar dunyo miqyosidagi yangi ilmiy yutuqlar bilan birga olib boriladi;
• Ilmiy va nazariy jihatdan muhim bo'lgan achitqi kabi mikroorganizmlarning fiziologik guruhlarini o'rganish yo'llari va mezonlarini ishlab chiqilgan.
• Tabiatning "og'ir" ekstremal sharoitlarida yashovchi mikroorganizmlar sistematikasi bo'yicha qimmatli ma'lumotlar to'plangan.
• Dominantlik qiluvchi 24 ta achitqi mikroorganizmlarining taksonomik tavsifi keltirilgan.
Laboratoriya mudiri
O'zbekiston Respublikasi fanlar Akademiyasi akademigi
Biologiya fanlari doktori, professor.
Etakchi ilmiy xodim
Texnika fanlari doktori, professor
Kichik ilmiy xodim
Agzamova Shaxnoza Yusupjonovna
Kichik ilmiy xodim
Karaxanova Mufazzal Obidjon kizi
Kichik ilmiy xodim
Yodgorova Farangiz Shaxobiddinovna
Kichik ilmiy xodim
Parmonov Askar Basimovich
Shokirova Akida Toirovna
Fundamental tadqiqotlarning muhim natijalari:
Bakteriyalar, achitqilar va aktinomisetlar taksonomiyasi uchun qimmatli materiallar to'plangan. Achitqi va bakteriyalarning O'zbekiston mikroflorasi uchun, shuningdek mikrobiologiya fani uchun yangi turlari va navlari topilgan.
Joriy loyihalar: "Neft-gazni qazib olish, qayta ishlash va saqlash korxonalari texnologik jihozlarini hamda uskunalarini biokorroziyadan himoya qilish uchun ingibitorlar ishlab chiqish texnologiyasini yaratish"
Laboratoriya xizmatlari:
• Noyob obyekt asosida laboratoriyaning fondi va axborot resurslaridan foydalangan holda hamda fundamental va amaliy fanlarning ko'plab sohalarida bajariladigan ishlarda tadqiqot ob'ekti sifatida mikroorganizmlar, ularning xususiyatlari, ular ishtirokida amalga oshiriladigan jarayonlar hisoblanadi;
• Sanoat mikrobiologiyasi sohasida mikrobiologlar malakasini oshirish kurslarini tashkillashtirish;
• Namunalarning mikrobiologik tahlillarini olib borish;
• Sanoat ishlab chiqarish mahsulotlarining kompleks mikrobiologik tahlillarini olib borish ;
• Ajratib olingan mikroorganizmlarning taksonomik tavsifi.
Asosiy natijalar: ajratib olingan saksondan ortiq bakteriyalarning asosiy qismini uglevodorodokidlovchi bakteriyalar bo'lib, asosan Rhodococcus, Pseudomonas, Atrobacter, va Desulfovibrio turkimi vakillari hisoblanishadi. Tuproq mikroflorasidan ajratib olingan asporogen zamburuglarining kultural, morfologik va fiziologik xususiyatlarini o'rganish natijasida Torulopsis, Candida, Rhodotorula va Cryptococcus guruxlariga mansub dominant sakkiz tur aniqlandi. Mintaqaning ekologik-geografik sharoiti tabiiy, foydali va zararli mikroflorani shakllantirishda o'z izini qoldirishi eksperimental ravishda isbotlangan.
A. Qodiriy ko'chasi 7B
